UV-C-waterfles met oplichtende dop naast een bergbeek in de schemering

UV-C-waterflessen: zo werken ze

Een uv-c waterfles gebruikt ultraviolet licht om micro-organismen in water te inactiveren. In plaats van een filter dat deeltjes uit het water haalt, gebruikt de fles UV-C-straling om het erfelijk materiaal van micro-organismen te beschadigen.

Daardoor kunnen micro-organismen zich niet meer op de normale manier vermenigvuldigen.

Maar hoe werkt zo’n fles precies, en wat zijn de beperkingen? Dat lees je in dit artikel.

Bovenaanzicht van een uv-c waterfles met losse dop en blauwe led aan de binnenkant

Wat is een UV-C-waterfles?

Een UV-C-waterfles is een drinkfles waarin een UV-C-lichtbron is ingebouwd. Afhankelijk van het ontwerp bevindt deze lichtbron zich bijvoorbeeld in of bij de dop.

Wanneer het systeem wordt geactiveerd, wordt het water in de fles gedurende een bepaalde tijd aan UV-C-licht blootgesteld. Het doel daarvan is om aanwezige micro-organismen te inactiveren.

UV-behandeling wordt ook op grotere schaal gebruikt voor waterdesinfectie. Het RIVM beschrijft UV als een mogelijke behandeling om water te desinfecteren. Ook de CDC noemt ultravioletbehandeling als een methode om het aantal ziekteverwekkende micro-organismen in water te verminderen.

Hoe werkt een uv-c waterfles?

UV-C is onderdeel van het ultraviolette lichtspectrum. Dit licht kan worden geabsorbeerd door het erfelijk materiaal van micro-organismen.

Wanneer bacteriën of virussen voldoende UV-C-straling ontvangen, kan hun DNA of RNA worden beschadigd. Daardoor kunnen ze zich niet meer normaal vermenigvuldigen. Het gaat dus om inactivatie: UV-C haalt het micro-organisme niet letterlijk uit het water.

Blauwviolet licht van de UV-C-dop schijnt door het water in de fles

Dat is een belangrijk verschil met filtratie. Een filter probeert bepaalde deeltjes of stoffen fysiek uit het water te verwijderen. UV-C is daarentegen een desinfectietechniek. Lees meer: Hoe reinigt UV-C water?

Waarom zijn UV-dosis en blootstellingstijd belangrijk?

Een UV-C-lichtbron alleen zegt nog niet genoeg over de werking van een waterfles. Het water moet voldoende UV-C-straling ontvangen.

De UV-dosis

Daarbij speelt de UV-dosis een belangrijke rol. Die wordt onder andere bepaald door de intensiteit van het licht en de tijd waarin het water aan de straling wordt blootgesteld.

Het ontwerp

Ook de manier waarop het UV-C-systeem in de fles is ontworpen, is belangrijk. De positie van de lichtbron, de hoeveelheid water en de manier waarop het licht zich door het water verspreidt, kunnen invloed hebben op de blootstelling.

Volgens het RIVM

Het RIVM noemt bij UV-behandeling onder andere een te lage UV-intensiteit en een te korte contacttijd als factoren die de desinfectie kunnen verminderen.

Daarom is het belangrijk om een UV-C-waterfles te gebruiken volgens de instructies van de fabrikant. De werking van het ene systeem kan niet automatisch worden doorgetrokken naar iedere andere UV-C-fles.

Hand vult een waterfles in een heldere bergbeek

Helder water is belangrijk

UV-C-licht moet de micro-organismen kunnen bereiken. Wanneer water troebel is, kunnen zwevende deeltjes het UV-licht tegenhouden of verspreiden. Daardoor kan een micro-organisme minder UV-C-straling ontvangen dan bedoeld. Het RIVM noemt troebelheid daarom expliciet als een factor die een goede UV-desinfectie kan verhinderen.

Ook de CDC geeft aan dat UV-waterbehandeling beter werkt wanneer het water vooraf wordt gefilterd. Een dergelijke voorfiltratie kan deeltjes verwijderen die de UV-behandeling kunnen hinderen.

Voor een UV-C-waterfles betekent dit dat helder water een belangrijke voorwaarde is voor een goede werking.

Wat verwijdert een UV-C-waterfles niet?

Een van de belangrijkste beperkingen van UV-C is dat het geen algemene filtertechniek is.

Chemische stoffen

UV-C is niet bedoeld om chemische stoffen uit water te verwijderen. De CDC vermeldt bijvoorbeeld dat UV-waterbehandelingssystemen geen chemicaliën verwijderen.

Zware metalen

Hetzelfde geldt voor verontreinigingen zoals zware metalen. Als water bijvoorbeeld lood of een andere opgeloste chemische verontreiniging bevat, is UV-C niet de technologie die deze stof uit het water haalt.

Smaak en kleur

Ook de smaak, kleur of hoeveelheid opgeloste stoffen in water wordt door UV-C niet automatisch veranderd.

Daarom moet je altijd kijken naar het soort verontreiniging dat je wilt aanpakken. Voor verschillende soorten verontreiniging kunnen verschillende zuiveringstechnieken nodig zijn.

UV-C is geen vervanging voor filtratie

Een UV-C-waterfles en een waterfilter doen in principe iets anders.

Een filter kan afhankelijk van het type bijvoorbeeld bepaalde deeltjes, micro-organismen of chemische stoffen tegenhouden of binden. UV-C behandelt het water met licht en is vooral gericht op het inactiveren van micro-organismen.

De twee technieken kunnen daarom ook complementair zijn. Bij sommige waterbehandelingssystemen wordt eerst gefilterd en daarna UV-licht gebruikt voor desinfectie.

Dat betekent niet dat iedere UV-C-waterfles automatisch een filter nodig heeft. Het betekent wel dat je de specificaties van een concreet product moet bekijken om te weten welke behandeling het daadwerkelijk biedt.

Waar moet je op letten bij een UV-C-waterfles?

Wie een UV-C-waterfles gebruikt, doet er goed aan om verder te kijken dan alleen de aanwezigheid van een UV-C-lamp.

  • de opgegeven UV-dosis
  • de benodigde behandeltijd
  • de omstandigheden waarvoor het systeem is ontworpen
  • onderhoud en correct gebruik

Een UV-C-systeem kan bovendien minder goed functioneren wanneer de lichtbron veroudert of wanneer onderdelen niet goed worden onderhouden. Het RIVM noemt bij UV-installaties bijvoorbeeld afnemende UV-intensiteit door veroudering van lampen als een mogelijk risico voor de werking.

Bij een moderne UV-C-waterfles kan de technologie anders zijn dan bij grotere UV-installaties. Daarom zijn de specifieke instructies en technische gegevens van het betreffende product leidend.

Lees meer: UV-C waterzuivering: de complete gids

Dop van een UV-C-waterfles wordt opgeladen op een bureau

Welke UV-C-waterflessen zijn er?

Er zijn verschillende UV-C-waterflessen op de markt. Ze verschillen in inhoud, in hoe vaak en hoe lang het UV-C-licht brandt, en in hoe lang de batterij meegaat. Hieronder zie je twee voorbeelden. De gegevens komen van de fabrikanten zelf. Controleer altijd de actuele productinformatie voordat je een fles koopt.

LARQ PureVis 2FLEAU One
Inhoud680 ml (ook andere maten)750 ml
MateriaalRVS, dubbelwandig geïsoleerdRVS, dubbelwandig vacuümgeïsoleerd
UV-CZelfreinigend, UV-C-led in de dopCyclus van 180 seconden, led alleen actief bij gesloten dop
Batterij2 tot 3 weken per ladingOngeveer 60 cycli per lading (USB-C)
Claim fabrikantVerwijdert bacteriën zoals E. coliHelpt de fles fris te houden

Waar zitten de verschillen?

Beide flessen gebruiken een UV-C-led in de dop. Het verschil zit vooral in de inhoud, de batterij en de manier waarop de fabrikant de UV-C-functie inzet en beschrijft. Zoals je eerder in dit artikel las, bepalen de intensiteit en de blootstellingstijd samen de UV-dosis. Een langere cyclus is dus niet vanzelf beter, maar het zegt wel iets over hoe de fabrikant de fles heeft ontworpen.

Kijk kritisch naar claims

Sommige fabrikanten noemen percentages bacteriën die worden verwijderd. Die cijfers komen uit laboratoriumtests onder vaste omstandigheden. In de praktijk spelen ook de helderheid van het water en het schoonhouden van de fles een rol.

Transparantie: de makers van uvcinfo.com werken ook aan FLEAU One, een zelfreinigende waterfles met UV-C-licht. We hebben geprobeerd de flessen zo eerlijk mogelijk naast elkaar te zetten, op basis van de gegevens van de fabrikanten.

Een UV-C-waterfles kan een praktische toepassing zijn van UV-desinfectie in een draagbare fles. De technologie is interessant omdat er geen chemisch desinfectiemiddel aan het water hoeft te worden toegevoegd.

Tegelijkertijd moet je realistische verwachtingen hebben. UV-C is gericht op microbiologische verontreiniging en is geen universele oplossing voor ieder mogelijk probleem met water.

Voor water waarvan de kwaliteit onbekend is of waarvan wordt vermoed dat het chemisch verontreinigd is, is alleen een UV-C-behandeling daarom niet automatisch voldoende. De juiste behandeling hangt af van de samenstelling en kwaliteit van het water.

Een UV-C-waterfles gebruikt ultraviolet licht om micro-organismen in water te inactiveren. De UV-C-straling kan het DNA of RNA van micro-organismen beschadigen, waardoor ze zich niet meer normaal kunnen vermenigvuldigen.

De werking hangt onder andere samen met de UV-dosis, blootstellingstijd, waterhelderheid en het ontwerp van de fles. Daarom is het belangrijk om een UV-C-waterfles volgens de voorschriften van de fabrikant te gebruiken.

De belangrijkste beperking is dat UV-C geen algemene waterfilter is. Het verwijdert geen chemische stoffen of zware metalen uit water. Een UV-C-waterfles moet daarom worden gezien als een specifieke technologie voor waterdesinfectie, niet als een methode die iedere vorm van waterverontreiniging oplost.

Lees verder

Bronnen

  • World Health Organization (WHO) – Guidelines for Drinking-water Quality
  • Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – About Home Water Treatment Systems
  • RIVM – Checklist Zuivering
  • RIVM – Ken je systeem
  • LARQ – productinformatie PureVis 2
  • FLEAU – productinformatie FLEAU One